Pastorale

Oscar liet de woorden van de leraar los – hij wist alles al.

Ja, tsja, ja, wat is dit nu precies? Ook al zitten er een paar eeuwen tussen, deed Pastorale mij soms aan Hasse Simonsdochter denken. Misschien dezelfde omgeving plus dat typische ‘Ha, lekker Nederlands’-gevoel? Het is in ieder geval niet dat er veel meer overeenkomsten zijn.

In Pastorale gaat het om een kleine gereformeerde gemeenschap waar in/tegenaan Molukkers gedumpt zijn ten tijde van KNIL. Het woord segregatie valt maar een paar keer, maar alle acties spreken duidelijk genoeg: zowel de Molukse Nederlandsers als de inboorlingen beschouwen het als een tijdelijke situatie.

Daarnaast is er Louise. Zij gelooft niet meer. Ze is terug thuis, maar een compleet buitenstaander. Hoe ze daar mee omgaat, en vindt dat ze daarmee om moet gaat, wisselt nog al.

Oscar zweeft tussen dat alles door, of is hij juist zo passief dat zijn complete zijn bewegingloos is? Hij komt in contact met de Molukse inwoners en leert er meer dan hij op school voorgeschoteld krijgt.

Nergens wordt nadrukkelijk genoemd in welke tijd dit speelt, en omdat dit kleine dorp al zo stil in de geschiedenis ligt, wordt het verhaal en haar karakters nog een tikje meer vervreemdend. Dit is een geschiedenisboek, maar net alsof het de geschiedenis van een andere versie van Nederland geeft.

Dus, wat is het? Je tijd waard.

Pastorale, Stephan Enter, Uitgeverij van Oorschot 2019

Hasse Simonsdochter

O, de suizelende wind door het jonge riet!

Het aanbod in minibiebjes is zeer, zéér wisselend, maar een paar weken geleden had ik een Thea Beckman-jackpot. De boeken over Thule liet ik voor een ander staan (puur om die geweldigheid met anderen te delen), maar van deze titel twijfelde ik of ik het ooit gelezen had.

Nu ik ‘m uit heb, weet ik het nog steeds niet, maar daar lees je dan ook tachtig boeken per jaar voor. Dat maakt ook helemaal niet uit, ik heb genoten en dat is belangrijker.

Thea Beckman is een instituut, maar ik maakte me toch een beetje zorgen of de nostalgie sterker was dan mijn herinnering van kwaliteit. Bestaat dit genre sowieso nog wel, historische Europese avonturen voor tieners en jong-volwassenen? Dit zijn avonturenboeken zoals ze zouden moeten zijn.

Zo lukte het mij ook heel snel om mijn volwassen-bril af te zetten (want oef, de taal soms, en de opmerkingen soms!) en voluit mee te gaan in Hasse’s avonturen die als vreemd ‘elfenkind’ toch maar mooi zich bij huurlingen aansluit, mensen en dieren redt en bijna helemaal leeft zoals ze wilt. En dat in de vijftiende eeuw.

Hasse Simonsdochter, Thea Beckman, Lemniscaat 1983

 

Elisa & Marcela

118 min.

De film is in zwart/wit, en straks moet ik daar nog een aparte categorie voor maken. Er zijn tenslotte vast wel mensen die daar een film op afkeuren.

Elisa Marcela filmEnfin. Om het nog meer niche te maken: het is een verhaal gebaseerd op feiten en de hoofdrolspeelsters zijn twee lesbiennes waarvan eentje zich als man verkleed om zo toch samen te kunnen leven. En de film is grotendeels in Spaans (met een heel klein beetje Portugees). Ga er maar aan staan.

Is dit allemaal de moeite waard? Als je op zoek bent naar iets anders-dan-anders, met aandacht voor cinematografie en tussendoor ook nog een vrouwelijke regisseur steunen: ja. Het is een mooie, zachte film die gelukkig niet een zacht filtertje over homofobie en hysterie schuift.

En, voor hen die daar altijd hard op zoek naar zijn: er is nog een happy ending voor de vrouwen ook.

Elisa & Marcela, Netflix 2019

Suburbicon

105 min.

Net zoals bij boeken, ben ik bij films altijd een beetje huiverig wanneer ze claimen een comedy te zijn, of nog erger: satire of “donkere komedie”. Hmhm, maar gaat je dat ook lukken zonder racistische en seksistische grappen?

suburbicon filmDat lukt Suburbicon wel. Ik kan Matt Damon niet echt uitstaan, maar ik heb een zwak voor het cliché ‘Het is helemaal niet zo idyllisch in dit idyllische plaatsje’ dus ik klikte ‘m toch maar aan op Netflix.

Het niet-zo-idyllische is tweezijdig: buitenwijk in de jaren zestig verandert in racistisch monster wanneer een zwarte familie er komt wonen, terwijl achter de nette gordijntjes van de buren wat onfrisse dingen gebeuren. Hypocrisie ten top, en regisseur George Clooney wrijft dat er flink in.

De aankleding is heel fijn, dat alle hoofdpersonen schaamteloos naar zijn ook. Je wordt niet afgeleid door tientallen bijplotjes en er is weinig ruimte om je af te vragen hoe lang de film nog duurt.

Is het allemaal subtiel? Verre van, maar wel vermakelijk.

Suburbicon, Paramount Pictures 2017

 

Psycho

109 min.

Ik moet toegeven dat ik onder de indruk ben van het feit dat ik nog verrast kon worden door een film van zestig jaar oud. Natuurlijk wist ik van de douche af, maar er is dus méér.

psycho film posterEn ja, deze film is in zwart/wit, mocht je daardoor nog verrast zijn.

Het lijkt eerst een film te zijn over een romantische relatie die niet helemaal goedgekeurd wordt en daarom zich in het geheim afspeelt. Is één van deze twee mensen de psycho? Nope.

Marion steelt van haar baas om haar geliefde te helpen (waarschijnlijk) en gaat er vandoor. Dan wordt het een detective want dat geld moet natuurlijk terug, maar Marion zou ook nooit zoiets doen en waarheen is ze verdwenen want haar geliefde weet ook nergens vanaf.

En dan komt Bates Motel in beeld.

De laatste plus minus twintig minuten van de film zijn bijna een koude douche na al de sfeervolle beelden van de minuten er voor, maar misschien vond Hitchcock dat er toch nog iets uitgelegd moest worden. Nog wat geleerd: de film is gebaseerd op een boek. Wie weet hoe ik dáár nog door verrast kan worden.

Psycho, Paramount Pictures 1960

Hoogste tijd

De gong slaat drie keer, langzaam dooft het licht, en met het zachte ruisen van het doek verspreidt zich de muffe geur van kunstmatig leven.

Heb ik zowaar toch eens een Nederlandse auteur gelezen. Een Auteur, zelfs. Laat ik er nu niet te veel aantillen – het blijkt dat ik ‘m al eerder heb gelezen. Al was dat non-fictie.

Maar wat vond ik er dan van? Ja, jeetje. Met een Auteur lees je niet alleen zijn verhaal en zijn stijl, je leest de meningen van anderen en hang daar (misschien wel) je verwachtingen aan. Als ik mij goed kan herinneren is deze mij eens aangeraden door een Nederlands docent om een ‘On-Mulisch-achtige’ Mulisch te lezen. Misschien vond ik het wel interessant omdat het over theater en acteren ging.

Heel kort gezegd gaat het over een oude man met een verleden in het theater die opgezocht wordt om (nog één keer) een rol te spelen. Iets minder kort gezegd betekent dat de lezer de oude man volgt, de rol die hij speelt, en overpeinzingen die door verschillende toneelstukken en verledens behelzen.

Dat is wat het verhaal voor mij interessant maakte, maar zeker ook – naar het einde toe – verwarrend. Zijn het hallucinaties, is het niet meer dan een observatie dat bij goed acteren de acteur verandert in/besmet raakt met degene die hij/zij speelt? Is het leven één groot toneelstuk?

Niet elke plotlijn is even makkelijk te verteren, en sommige opmerkingen zijn op z’n minst ‘ouderwets’, maar het lichtvervreemde in combinatie met een Amsterdam die tegenwoordig compleet verdwenen lijkt – ja, ik vond het wel een ervaring.

Hoogste Tijd, Harry Mulisch, Bezige Bij 1985

The Square

108 min.

Het is alweer bijna tien jaar geleden dat Egyptenaren Tahrir square overnamen in de hoop op een revolutie die naar een betere samenleving zou leiden. In deze documentaire wordt zichtbaar hoe dat ging, en hoe dat fout ging.

the square posterWat ook nadrukkelijk zichtbaar wordt, is wat wij hier allemaal maar aannemen als gewoon, en dat niemand van de gefilmde protesteerders om veel vragen. Men wilt geen basisinkomen, gratis elektrische auto of luxe appartement in het centrum van de stad. Nee, de Egyptenaren vragen om brood, gelijkheid, de kans om als een eervol lid van de maatschappij beschouwd te worden, in plaats van steeds maar weer omlaag getrapt te worden. Ze vragen om een einde van corruptie.

Naarmate de revolutie verloopt, zie je ook de naïviteit langzaam verdwijnen. Zó’n verenigd blok zijn de mensen ook weer niet, en sommigen kiezen de makkelijkste weg in plaats van de meest hoopvolle. Maar ook hier het punt: makkelijk oordelen vanuit onze veilige invalshoek.

Mensen zijn vermoord door de overheid die hen zou moeten beschermen, omdat ze om beter vroegen. Maar een klein beetje beter. The Square draait daar niet omheen en weigert ook andere partijen de schuld kwijt te schelden. Het is een verlammende documentaire; deze geschiedenis is nog zo recent en alweer zo ver vergeten door hen die er geen onderdeel van zijn.

‘Viva la revolucion’ wereldwijd, zolang ze maar te behappen is. Want wie weet nu hoe het tegenwoordig in Egypte is?

The Square, Netflix 2013

Ananas

In mijn herinnering ging het als volgt.

Een non-fictie boek over ananas omdat de auteur liefdesverdriet heeft. Het is dat de recensies zo positief waren.

Want wat weet je nu eigenlijk van ananas en wat zou je willen weten? Hoe vul je er een paar honderd pagina’s mee? Vrij eenvoudig, blijkt. Lex Boon besluit door een ananasplant de wereld rond te gaan reizen, en zo leer je niet alleen over de plant maar ook over verschillende culturen en werkomstandigheden.

Daarnaast passeren zijn romantische avonturen, die enigszins het tempo uit zijn reisverhalen halen. Misschien was de auteur te grondig, en heeft hij alles verteld over ananassen dat er te vertellen is. Dit doet hij wel op een aantrekkelijke manier; er is amper het gevoel van ‘studieboek’ dat nog wel eens met non-fictie kan begonnen.

Ik kan me moeilijk voorstellen dat iemand echt heel graag alles wilt weten over ananassen, maar voor hen – zoals ikzelf – die van tijd tot tijd graag een toegankelijk non-fictie boek leest, is Ananas een frisse optie.

Ananas, Lex Boon, Meulenhoff 2019

Roma

135 min.

Die ene Netflix-film die een Oscar kreeg, en vergeet niet dat ‘ie in het zwart/wit is. Al is de cinematografie soms zo goed en mooi dat het wel lijkt of er kleur tussen zit (of komt dat door de luxe televisie waar ik het op keek?). In ieder geval, díe film.

Roma film posterNiet schrikken, je hebt er nog ondertiteling voor nodig ook – behalve als je Spaans en een Mexicaans dialect spreekt. Nog niet afgeschrikt? Goed zo, want de film is je tijd waard – ook al weet je er na misschien niet eens precies waarom.

Het verhaal is klein; Mexico in de jaren zeventig en de kijker volgt huishouding/oppas van een rijke familie met veel kinderen en weinig tijd en aandacht (voor hen). Het leven van Cleo wordt ook gevolgd wanneer ze dit huis verlaat, waardoor het minder Upstairs/Downstairs wordt en meer haar verhaal.

Ondanks, of dankzij dat alles, en zeker de actrice die Cleo speelt, is er een aantrekkingskracht waardoor ik het zelfs vervelend om te pauzeren voor het toilet. Er is geen vlot tempo, weinig actie noch een soundtrack die je lang bij zal blijven. Het is juist het complete pakket, en dat is (ook) indrukwekkend.

Roma, Netflix 2018

Legend

122 min.

Natuurlijk is het wel te begrijpen: als regisseur investeer je in een project en je wilt daar alles uithalen wat betreft verhaal, acteurs en omgeving. Misschien legt jouw baas wel op wat er allemaal op het scherm kan komen. Of is de eindredactie gewoon niet streng genoeg? Hoe dan ook, deze film is er weer zo eentje: een te lange.

Legend film posterTerwijl het een onderwerp is waar genoeg van te maken is: real life criminelen, een tweeling, waarvan één mentaal instabiel is (om het netjes te zeggen) en de ander maar een beetje probeert te balanceren tussen legaliteit en illegaliteit. Jaren zestig, Londen, veel herkenbare acteurs – alles zit er in.

Maar waarom dan niet een paar montages om te zien dat dezelfde fouten meerdere keren worden gemaakt? Om aan te tonen dat tijd door blijft gaan, relaties verwelken en mentale instabiliteit steeds erger wordt? Alles wordt uitgekauwd, behalve de teksten van de hoofdpersoon. Tom Hardy toont helaas weer hoe goed hij is in binnensmonds wauwelen, waardoor ondertiteling een must is.

Er is vast wel een boek over deze Kray tweeling te vinden, als je meer van ze wilt weten/een true crime liefhebber bent. Dan kun je tenminste ook zelf inplannen hoeveel tijd je aan hun verhaal kwijt bent.

Legend, Working Title 2015