The Square

108 min.

Het is alweer bijna tien jaar geleden dat Egyptenaren Tahrir square overnamen in de hoop op een revolutie die naar een betere samenleving zou leiden. In deze documentaire wordt zichtbaar hoe dat ging, en hoe dat fout ging.

the square posterWat ook nadrukkelijk zichtbaar wordt, is wat wij hier allemaal maar aannemen als gewoon, en dat niemand van de gefilmde protesteerders om veel vragen. Men wilt geen basisinkomen, gratis elektrische auto of luxe appartement in het centrum van de stad. Nee, de Egyptenaren vragen om brood, gelijkheid, de kans om als een eervol lid van de maatschappij beschouwd te worden, in plaats van steeds maar weer omlaag getrapt te worden. Ze vragen om een einde van corruptie.

Naarmate de revolutie verloopt, zie je ook de naïviteit langzaam verdwijnen. Zó’n verenigd blok zijn de mensen ook weer niet, en sommigen kiezen de makkelijkste weg in plaats van de meest hoopvolle. Maar ook hier het punt: makkelijk oordelen vanuit onze veilige invalshoek.

Mensen zijn vermoord door de overheid die hen zou moeten beschermen, omdat ze om beter vroegen. Maar een klein beetje beter. The Square draait daar niet omheen en weigert ook andere partijen de schuld kwijt te schelden. Het is een verlammende documentaire; deze geschiedenis is nog zo recent en alweer zo ver vergeten door hen die er geen onderdeel van zijn.

‘Viva la revolucion’ wereldwijd, zolang ze maar te behappen is. Want wie weet nu hoe het tegenwoordig in Egypte is?

The Square, Netflix 2013

One of Us

95 min.

Waarom haten mannen vrouwen toch zo en zetten ze er zo vaak godsdienst voor in? Nu is de orthodoxe invulling van een geloof gelukkig (nog) de minderheid binnen een samenleving, maar toch. Zoals One of Us laat zien, geven deze mensen niet om de samenleving, alleen om hun controle er op. En ieder die niet toegeeft aan die controle, wordt bevochten.

One-of-us-posterOne of Us is een documentaire over orthodoxe Hadisic Joden in het New Yorkse Brooklyn, en dan vooral de mensen die geen onderdeel meer van ze uit willen maken. En vooral in het geval van vrouwen, kan deze orthodoxe gemeenschap hun verlies slecht nemen. Bij de afvallige mannen is er nog enige vorm van communicatie; men kijkt de andere kant uit wanneer ze heidens gedrag vertonen. Vrouwen worden bedreigd. Rechtszaken worden ingezet (op die manier mag de heidense samenleving schijnbaar wel gebruikt worden).

De documentaire geeft geen oplossingen, alleen maar een kijkje in een wereld die zo succesvol gesloten is en veel doet om dat ook vol te houden. Dat dan slachtoffers maakt, heeft een lagere prioriteit.

One of Us, Netflix 2017

When She Woke

When she woke, she was red.

Soms lees je een review op het precies verkeerde moment. Ik kon me herinneren echt naar When She Woke uit te kijken, en toen die review. Iets met katten en nieuwsgierigheid.

Hoofdrolspeelster Hannah leeft in een streng-christelijke omgeving, en wordt, door haar abortus, als crimineel gezien. En in haar wereld wordt je als crimineel met een pigment geinjecteerd. Nu is ze alleen nog maar ‘een Red’.

Hillary Jordan toont de wereld die dit toelaat zonder enige moeite, gewoon op de achtergrond van het plot. En Hannah is ja, ze is wat zeurderig en naief maar dat is ook wat de samenleving van haar heeft gemaakt.

Wat was dan de teleurstelling? Religie. Ondanks de situatie en gebeurtenissen in haar boek die erg tegen georganiseerde religie (en zeker voor scheiding van kerk en staat) spreken, wordt er met elk deel meer God is Goed rondgesprinkeld. Het wordt een spagaat tussen verhaal en boodschap, eentje waardoor ik enige opluchting voelde toen het boek uit was. Christendom hoeft niet verketterd te worden, maar de whiplash van goed-slecht-perfect was op zijn minst ongemakkelijk.

When She Woke, Hillary Jordan, Harper Collings 2011