Niemand vertelt je hier ooit wat

Ze gaan me opereren vandaag.

Het was een situatie waarin vijf sterren een realiteit waren, en die situatie maak ik niet vaak mee als veel-lezende zeur en extra kritisch persoon op Nederlandse auteurs. Maar verdorie: Erik Nieuwenhuis was mijn intense hekel aan open eindes vergeten. Lap, het boek had zelfs langer gemogen wat mij betreft!

Spoiler. Misschien is het niet eens een echt open einde, het verhaal kan best als afgesloten beschouwd worden. Maar er gebeuren vreemde dingen in het verzorgtehuis waarvan Michiel zich niet eens kan herinneren hoe hij er is gekomen en waarom hij er is. En er wordt steeds meer lucht gepompt in de ballon van ‘WAT DAN?’ maar de ballon ontploft maar niet.

Mensen die wel beter los kunnen laten, of het niet erg vinden om zelf de gaten in te vullen, zullen zeker genieten van het lachwekkende want langzaam in unheimlich verandert.

Is dit nu al het tweede Nederlandse boek dit jaar waar ik positief over ben?

Niemand vertelt je hier ooit wat, Erik Nieuwenhuis, Brooklyn 2019

De buitenvrouw

Leerlingen in de eindexamenklassen vonden Theo Altena de minst erge die je voor Nederlands kon krijgen.

Enkele uren nadat mijn moeder mij wees op de Joost Zwagerman-essay prijs (ik twijfel nog over een onderwerp), vond ik dit boek in een buitenbiebje. Toeval bestaat niet?

Dit was mijn eerste boek van de auteur: Nederlandse schrijvers, zeker mannelijke, kunnen mij niet bekoren. Hoogste tijd was daar een uitzondering in, maar ook weer niet op zo’n manier dat ik mij voorlopig een Mulisch-fan noem.

Naast het essay-toeval was het de samenvatting waarvoor ik het boek wel wilde proberen: man wordt zich bewust van racisme in zijn directe omgeving en man is docent Nederlands op het voortgezet onderwijs. En volgens de recensies beschrijft Zwagerman beide dingen zoals het is!

Ik ben docent Engels op het MBO dus ik kan niet alles vergelijken, maar verder is het toch wel zeer regelmatig best confronterend. En het ‘dat is niet racistisch!’ waar je ook bij anders normaal nuchtere mensen tegen aanloopt – ook.

Natuurlijk, ik had de precieze details niet nodig van de lichaamsdelen van Theo’s minnares, maar verder was ik zeer verrast door hoe makkelijk dit boek was en hoe vermakelijk ik het vond.

De buitenvrouw, Joost Zwagerman, De Arbeiderspers 1994

Ninguém Tá Olhando

8 x 25

Netflix biedt het aan als Nobody’s Looking, maar op deze manier weet je tenminste gelijk dat het ondertiteling lezen wordt.

nobody's looking netflixDeze korte serie (ik keek ‘m in een avond en kon nog om tien uur naar bed) gaat over een bureau van beschermengelen waarin een nieuwe aanwinst redelijk snel elke aanwezige regel overtreedt en er nogal een zooitje van maakt. Voordeel van deze serie is dat er ook niet veel meer aan het plot is: niet meerdere plotlijnen die door elkaar lopen en in het niets verdwijnen – dit is gewoon wat er aan de hand is. En dat is vermakelijk.

Tussendoor zijn er nog kleine steekjes onder water over hoe vreemd en kwetsbaar mensen zijn, maar zelfs beschermengelen accepteren dingen ‘omdat het nu eenmaal zo is’, dus zoveel pijn doen die steekjes niet.

En, als roodharige, is het grappig om eens niet de zielloze maar juist de brave hendrik te zijn. Al lijkt het bij sommige beschermengelen wel alsof het niet hun natuurlijke haarkleur is …

Nobody’s Looking, Netflix 2019

 

Wolf

122 min.

Tering, wat een film. Natuurlijk wisten we al dat Nederlandse films best goed kunnen zijn, en dat wanneer de makers ook onderdeel zijn van het verhaal dat ze vertellen – dat het dan best nog wel eens precair, ongemakkelijk en bloedje spannend kunnen worden.

film poster WolfWant natuurlijk, je zou je af kunnen vragen waarom het verhaal van Noord-Afrikaanse immigranten weer afspeelt in achterbuurten, op de rand van legaal en illegaal en tussen niet-Nederlands en niet-origine-van-de-ouders-genoeg. Maar ja, als we elke vijf jaar een film krijgen over de menselijke kant van (Italiaanse) maffia, waarom dan niet die van Nederlanders met een Noord-Afrikaanse achtergrond? Maffia is maffia toch, onder welke huidskleur dat gouden hart toch zit?

Echter, Wolf is niet een film over maffia en criminaliteit. Het is Majid’s verhaal en acteur Marwan Kenzari draagt dat verhaal heel goed. Misschien is hij een kickboks-talent, maar hij kan altijd wel wat meer geld gebruiken en er zijn altijd wel wat klusjes en dan is er familie om voor te zorgen maar wel op zo’n manier dat het wordt geaccepteerd want anders — er is een hoeveelheid bochten en op een gegeven moment stopt Majid met wringen.

Dat je ondanks dat alles niet denkt “Godverdomme, zak”, maar vooral “Doe nou niet, zak” is helemaal aan Kenzari’s acteerwerk.

Wolf, Habbekrats 2013

 

Een bedroefde God

Toen hij door de Veverístraat liep, moest hij denken aan tante Hrbácková.

Extra tekens niet toegevoegd, excuses aan de Tsjechische taal. Na Het achtste leven (voor Brilka) had ik een honger voor meer Oost-Europese verhalen; natuurlijk is dat een grote paraplu maar het is een nieuwe invalshoek die ik graag invul.

Niks tegen Kratochvil, maar dit was niet de volgende Het achtste leven. Ten eerste was het verhaal stukken korter en waren er minder personages: soort van twee, maar eigenlijk maar eentje. Het draait om familie, maar de familie is vooral een tegenstander; geen onderdeel van het verhaal.

Buitenom het plot van (licht-)criminele familie die de hoofdpersoon vooral wilt ontwijken, is er ruimte voor de stad waar het verhaal zich grotendeels in afspeelt: Brno. Parijs – voor een uitstapje – wordt ook op zo’n manier weggezet dat ze bijna meer de aandacht vragen dan het plot.

De schrijfstijl is stug en de hoofdpersoon lijkt ook niet enthousiast om zijn leven en gedachtes te delen. Hierdoor kreeg ik het gevoel dat het een koud boekje is, een kort verhaal uit een bundel die alle Tsjechische verhalen bevat, maar ik die net kwijt ben geraakt.

De begeleidende tekst vertelt dat de auteur graag op verschillende niveaus verwart. Dat is hem in ieder geval gelukt.

Een bedroefde God, Jirí Kratochvil, Uitgeverij Kleine Uil 2019

Hoogste tijd

De gong slaat drie keer, langzaam dooft het licht, en met het zachte ruisen van het doek verspreidt zich de muffe geur van kunstmatig leven.

Heb ik zowaar toch eens een Nederlandse auteur gelezen. Een Auteur, zelfs. Laat ik er nu niet te veel aantillen – het blijkt dat ik ‘m al eerder heb gelezen. Al was dat non-fictie.

Maar wat vond ik er dan van? Ja, jeetje. Met een Auteur lees je niet alleen zijn verhaal en zijn stijl, je leest de meningen van anderen en hang daar (misschien wel) je verwachtingen aan. Als ik mij goed kan herinneren is deze mij eens aangeraden door een Nederlands docent om een ‘On-Mulisch-achtige’ Mulisch te lezen. Misschien vond ik het wel interessant omdat het over theater en acteren ging.

Heel kort gezegd gaat het over een oude man met een verleden in het theater die opgezocht wordt om (nog één keer) een rol te spelen. Iets minder kort gezegd betekent dat de lezer de oude man volgt, de rol die hij speelt, en overpeinzingen die door verschillende toneelstukken en verledens behelzen.

Dat is wat het verhaal voor mij interessant maakte, maar zeker ook – naar het einde toe – verwarrend. Zijn het hallucinaties, is het niet meer dan een observatie dat bij goed acteren de acteur verandert in/besmet raakt met degene die hij/zij speelt? Is het leven één groot toneelstuk?

Niet elke plotlijn is even makkelijk te verteren, en sommige opmerkingen zijn op z’n minst ‘ouderwets’, maar het lichtvervreemde in combinatie met een Amsterdam die tegenwoordig compleet verdwenen lijkt – ja, ik vond het wel een ervaring.

Hoogste Tijd, Harry Mulisch, Bezige Bij 1985

Man Up

88 min.

Wat fijn dat beide hoofdpersonen in deze film etters mochten zijn, want anders was het stukken minder leuk geweest. Hij is vervelend, zij is vervelend, en schijnbaar werkt dat toch samen (kom op, ik verklap hier niks mee).

Man Up movie posterBest wel chagrijnige Jack is op een blind date, en door een misverstand denkt hij dat Nancy zijn date is. Om onbekende redenen gaat zij er in mee, en ze hebben een geweldige (af en toe wat vreemde) tijd samen. Maar ja, door een leugen(tje om bestwil), dus hoe dat af te handelen?

Zoals dat hoort, gaat dat eerst slechter voordat het beter gaat. En omdat dat dus zonder censuur en grenzen gaat (het wordt soms zelfs pijnlijk) is dat leuker dan de romcom die super-nauwkeurig het riedeltje volgt. Daarnaast draagt hoofdrolspeelster Lake Bell ook nog het meeste gewicht: Simon Pegg komt maar heel af en toe onder zijn standaard typetje vandaan.

Ben er alleen niet enthousiaster over blind dates van geworden, die blijven duidelijk een risico.

Man Up, Netflix 2015

Legend

122 min.

Natuurlijk is het wel te begrijpen: als regisseur investeer je in een project en je wilt daar alles uithalen wat betreft verhaal, acteurs en omgeving. Misschien legt jouw baas wel op wat er allemaal op het scherm kan komen. Of is de eindredactie gewoon niet streng genoeg? Hoe dan ook, deze film is er weer zo eentje: een te lange.

Legend film posterTerwijl het een onderwerp is waar genoeg van te maken is: real life criminelen, een tweeling, waarvan één mentaal instabiel is (om het netjes te zeggen) en de ander maar een beetje probeert te balanceren tussen legaliteit en illegaliteit. Jaren zestig, Londen, veel herkenbare acteurs – alles zit er in.

Maar waarom dan niet een paar montages om te zien dat dezelfde fouten meerdere keren worden gemaakt? Om aan te tonen dat tijd door blijft gaan, relaties verwelken en mentale instabiliteit steeds erger wordt? Alles wordt uitgekauwd, behalve de teksten van de hoofdpersoon. Tom Hardy toont helaas weer hoe goed hij is in binnensmonds wauwelen, waardoor ondertiteling een must is.

Er is vast wel een boek over deze Kray tweeling te vinden, als je meer van ze wilt weten/een true crime liefhebber bent. Dan kun je tenminste ook zelf inplannen hoeveel tijd je aan hun verhaal kwijt bent.

Legend, Working Title 2015

The Young Offenders

85 min.

Uh ja, dit was nog wel even iets anders dan de film die ik er voor keek. Maakt niet uit, ik kijk film voor verschillende verhalen, niet eindeloos hetzelfde. Ik kan me niet meer herinneren waarom ik deze aan mijn Netflix-lijst heb toegevoegd, al kon ik wel vaag het nieuwsbericht herinneren waar de film is op gebaseerd. Aan de Ierse kust spoelt heel Wildcard_YO_1sht_R3_Art_vE2.inddveel drugs aan: twee tieners gaan op weg om er een deel van te stelen.

Deze tieners zijn niet de slimsten, mocht je daar nog over twijfelen. Maar op één of andere manier is het niet Amerikaans “kijk eens die dombo’s”; het blijft steeds net charmant. Met de achtergronden van de tieners is het soms bijna zelfs sneu, waardoor deze comedy net iets meer is dan “kijk eens, die dombo’s”.

Daarnaast is het ook een lekker vlot filmpje, slice of life van een heel klein wereldje waarin het absurde het grootste aandeel van ieders leven is. Jeetje, wat ben ik blij dat mijn wereld groter is. Jeetje, ik hoop dat die twee jongens een grotere wereld hebben gekregen/gevonden.

The Young Offenders, Netflix 2016

De witte weg

Ik ben in China.

Hoe kom ik nu weer terecht bij een boek over (de geschiedenis van) porselein? Oh ja, de algemene kennis verbreden, en vast ergens een enthousiaste recensie. Dit is wel non-fictie aan de kant van één hoofdstuk per dag, zeker in het begin en wanneer de auteur erg persoonlijk en/of navelstaarderig wordt.

Wat is er verder? Een reis over drie continenten (Noord Amerika, Europa, Azië) om te bekijken hoe porselein koninklijke huizen en rijkelui helemaal van het padje kunnen krijgen. Leren hoe porselein wordt gemaakt en hoeveel soorten er zijn, en wat voor impact de mijnen en fabrieken op dagelijkse levens heeft.

Op die manier wordt het een geschiedenisboek van/voor de gewone mens, iets waar ik altijd graag over lees. Lees De Waal’s mijmeringen met een half oog en houd de aandacht voor de porseleinen paleizen en Duitse alchemisten.

De witte weg: verslag van een obsessie, Edmund de Waal, De Bezige Bij 2015