De witte weg

Ik ben in China.

Hoe kom ik nu weer terecht bij een boek over (de geschiedenis van) porselein? Oh ja, de algemene kennis verbreden, en vast ergens een enthousiaste recensie. Dit is wel non-fictie aan de kant van één hoofdstuk per dag, zeker in het begin en wanneer de auteur erg persoonlijk en/of navelstaarderig wordt.

Wat is er verder? Een reis over drie continenten (Noord Amerika, Europa, Azië) om te bekijken hoe porselein koninklijke huizen en rijkelui helemaal van het padje kunnen krijgen. Leren hoe porselein wordt gemaakt en hoeveel soorten er zijn, en wat voor impact de mijnen en fabrieken op dagelijkse levens heeft.

Op die manier wordt het een geschiedenisboek van/voor de gewone mens, iets waar ik altijd graag over lees. Lees De Waal’s mijmeringen met een half oog en houd de aandacht voor de porseleinen paleizen en Duitse alchemisten.

De witte weg: verslag van een obsessie, Edmund de Waal, De Bezige Bij 2015

Team Foxcatcher

90 min.

Soms merk ik dat ik liever een documentaire kijk over iets waar ik maar heel weinig van af weet. Ik heb deze documentaire aan mijn Netflix-lijst toegevoegd toen de film Foxcatcher uitkwam, en ik geen zin had in tegen Steve Carrell en Channing Tatum aan te kijken. Zo weet ik dus ook niet of de film dichtbij de realiteit blijft.

Team foxcatcher poster imdbDe realiteit is deze. Multimiljonair John DuPont is een vreemde vogel die op zijn landgoed een wereld creëert waarin atleten – vooral worstelaars – zich helemaal, zorgeloos, op de sport kunnen storten, want de VS is wel vaak genoeg nummer twee geworden. Dat vreemde vogel zijn toont zich eerst nog in redelijk onschuldige dingen, maar eindigt in dodelijke paranoia en jaloezie.

Dit speelt zich grotendeels in de 80s en 90s af en het beeld kan ook niet meer 80s worden. Er werd veel gefilmd bij team Foxcatcher, dus er is eens niet een monopolie van talking heads.

Het is vooral het tempo dat ik bewonderenswaardig vind. Amper interesse in zowel true crime als worstelen, en toch geen moment dat ik de documentaire als een sleur ervoer. Het is een enigszins surrealistische blik achter de schermen die zonder moord misschien nooit gedeeld was. De VS moet winnen tenslotte, en wat daar voor moet gebeuren gaat niemand iets aan.

Team Foxcatcher, Hattasan Productions 2016

Sugar Money

I was tethering the cows out by the pond when a boy came into our pasture saying that Father Cléophas himself want to see me tout suite in the morgue.

And even based on true events, although I have to admit that the note from the editor(s) and shared background information took away from the story, for me anyway. I could have not read them, of course.

The story here is how two slaves on Martinique are sent to another island to bring back the slaves the French Fathers think they own while the island is English now. Sounds like nothing could go wrong, right? Nothing fishy at all at sending two slaves to silently invite slaves to move islands.

Lucien and his brother Emile are the ones that are tasked with this, and Lucien is the one telling the story of these few days. He does so in a mix of English, French and Creole, which works well with their surroundings and situation.

The only gripe I have with the story only being about this one event, is that as the reader you feel slightly dropped into someone’s lives and left behind when you (probably) only want to learn more. Maybe Jane Harris should have gone with a bit more creative freedom there. But what she writes, she writes appealingly.

Sugar Money, Jane Harris, Faber & Faber 2017

The Hunting Ground

103 min.

Of hoe de invloed van geld zó leuk is. Weer een documentaire, weer met een onderwerp waar elk fatsoenlijk mens niet vrolijk van zal worden: aanranding en verkrachting op Amerikaanse schoolcampussen. En dan niet alleen dat, maar vooral ook de manier waarop deze scholen er (helemaal niet) mee omgaan. Tientallen jonge vrouwen durven het aan om te vertellen over hun situatie en hoe ze werden afgeserveerd. Omdat verkrachting op campus slecht voor het imago van de school zou zijn, omdat de verkrachter een sportster is, omdat ze geen nadruk willen leggen op hoe makkelijk studenten aan alcohol kunnen komen, omdat de studentenverenigingen een inkomstenbron zijn en dus niet afgestoot moeten worden.
the-hunting-ground-poster

De hoge heren en dames van de scholen zeggen het natuurlijk niet zo duidelijk voor de camera, want denk vooral aan dat imago en die inkomsten. Het is de strijdbaarheid van alle vrouwen die delen en meedenken om deze realiteit te veranderen dat je niet als een woedend, huilend brok vreten zit te kijken. Sommige vrouwen vertellen zonder enig zichtbare moeite dat ze verkracht zijn, anderen kunnen niet eens de interviewer aankijken. Dit is de schaamte die de autoriteiten zouden moeten voelen, maar bij hen gaat het vooral om de portemonnee.

The Hunting Ground is een afwisseling van talking heads van beide kanten, plus een actie die op een gegeven moment nation wide groeit. Die actie van verschillende vrouwen is ook de hoge noot waarmee de documentaire sluit en je – hopelijk – het idee geeft dat er een einde aan de tunnel is. Dat deze helaas van de kant van de jeugd en studenten af moet komen, in plaats van degenen waarvan wordt verwacht dat ze voor hen zorgen … dat is misschien wel grond voor een andere documentaire, en hopelijk motivatie om je nooit door passiviteit te laten tackelen. Kijk de documentaire ook vooral om het idee dat de aanvaller altijd een grote, enge man is te vernietigen. Wie weet kan het iemand helpen.

The Hunting Ground, Chain Camera Pictures 2015, Netflix

De zaak 40/61

Zolang de historische mensheid bestaat, heeft zij het tafereel gekend van een eenzame man, oog in oog met zijn vernietiging, belichaamd tegenover hem in een college mannen, dat de samenleving vertegenwoordigt.

Om ons te schamen, hoeveel opmerkingen en ideeën uit dit boek (uit 1962) zo in het hedendaagse geplakt kunnen worden. De schuld die bij de slachtoffers gelegd wordt, “kunnen we nu er niet eens over ophouden”, het afschrijven van acties als ‘monsterlijk’ of ‘onmenselijk’ om zo geen verantwoordelijkheid te nemen. Combineer dit met de afwisselende beelden van Israël en hoe men zich er doorheen beweegt (van de Amerikaanse toeristen tot de journalisten) en je kan heel dit boek makkelijk afschrijven als te vreemd/grof/surrealistisch om waar te zijn.

Maar ja, tussendoor is er nog een zaak tegen Adolf Eichmann in Israël, de zaak uit de titel, de nazi die één van de hoofdverantwoordelijken was voor de Holocaust. Het boek is gedateerd, door de taal en sommigen van de gedachten, maar de conclusies zijn duidelijk.

Je zou denken dat we ten eerste dit allemaal al weten en ten tweede er ook naar leven, maar haha. Net zoals de herdenking elk jaar weer wordt betwist, is het lezen van zulke boeken, zo’n zestig jaar later, zeker ook nog nodig. Omdat beide opties niet als waarheid zijn aan te nemen.

De zaak 40/61, Harry Mulisch, De Bezige Bij 2010

Elementen ontraadseld

Toen ik een kind was, begin jaren tachtig, praatte ik vaak met dingen in mijn mond – eten, slangetjes bij de tandarts, ballonnen die anders wegvlogen, noem maar op – en als er niemand in de buurt was, praatte ik gewoon door.

Is dit de eerste non-fictie die ik lees dit jaar? Jeetje! Nou ja, het is in ieder geval weer eentje van mijn To Read list op Goodreads, een lijst die ik met groot genoegen verklein tot ik vind dat ik wel weer een dozijn mag toevoegen.

Hoe dan ook, Elementen ontraadseld. Zoals non-fictie wel vaker de neiging heeft, vertelt de titel gelijk waar het precies overgaat. Ik heb zeer weinig tot helemaal geen connectie met scheikunde (behalve dat de wereld om me heen en ikzelf er uit bestaan), maar het was het ‘passie, gekte en geschiedenis’ deel dat mij wel aansprak. Plus dat ik vind dat je ook buiten je eigen tuintje van interesses moet kijken, zo af en toe.

Er is in ieder geval genoeg scheikunde en natuurkunde. Het scheelt erg per hoofdstuk of passie enzovoorts ook langskomen, waardoor het voor de leek echt een één-hoofdstuk-per-keer-boek is. Ook dan blijf je vast achter met het gevoel over hoe vreemd deze planeet in elkaar zit, en al het leven daarop zeker ook.

Elementen ontraadseld; De verdwijnende lepel & andere verhalen over passie, gekte en de geschiedenis van het periodiek systeem, Sam Kean, Little Brown 2010

We Were Eight Years in Power

In 1895, two decades after his state moved from the egalitarian innovations of Reconstruction to an oppressive ‘Redemption”, South Carolina congressman Thomas Miller appealed to the state’s constitutional convention: we were eight years in power.

We Were Eight Years in Power isn’t a beach read. Ta-Nehisi Coates’ previous one had glimpses of light between all the rubble, but no such thing this time around. This time Coates has his bludgeon ready, and weighed it down with centuries of pain, abuse and inequality.
Because that’s what this book is, a collection of essays and articles in which is shown – again and again – how black people were mistreated by American authorities ever since they set foot on American soil. No, Obama didn’t create a post-racism society; there’s too many centuries of white supremacy and the ignoring of white guilt before his time. And well, just look at who’s in the White House right now.

It’s the kind of history lesson you probably don’t get in school, but if you want to join in on the conversation, you should be reading along.

We Were Eight Years in Power, Ta-Nehisi Coates, Penguin Random House 2017