New Grub Street

Toen de Milvains aanschoven voor het ontbijt sloeg de klok van de parochiekerk van Wattleborough acht uur.

Uit 1891 en nog verdomd relevant wat betreft ideeën over literatuur, auteurs, media en helaas ook vrouwen(rechten).

De lezer volgt verschillende auteurs en aspirant-auteurs. De ene lijdt voor de kunsten, de ander gaat waar de uitgeverij vertelt hem te gaan, de derde ziet heel het schrijven en uitgeven als een puzzel dat te overwinnen is met de juiste mensen en juiste onderwerpen kennen. Geld is ook een vast onderdeel van hun denken, altijd weer bezig voor de volgende ponden.

Aan het einde van de negentiende eeuw waren er ook al mensen die juist wel en juist niet met auteurs en schrijfvolk gezien wilden worden. Was het al een raar beroep zonder zekerheid, en moest je je nooit verlagen tot het gewone volk, behalve als je gelezen wilde worden. Vrouwen zijn er als assistenten en lezers, al is er wel een blaadje dat ook wel ‘stukjes’ van ‘meisjes’ kan plaatsen. Maar wacht, misschien zijn al die vrouwen wel een gat in de markt!

Het is komedie met een zuurtje, want hoe kan er nu na meer dan een eeuw nog zo weinig veranderd zijn. Zelfs de mannen trappen nog steeds in dezelfde fouten, en die hadden in 1891 tenminste nog de ruimte om zichzelf te verbeteren.

New Grub Street, George Gissing, Prometheus 2015

De Gele Vogels

In de lente probeerde de oorlog ons te doden terwijl de dagen warmer werden en de vlakten van Ninive groen kleurden.

Volgens de blurbs achterop de definitieve roman van/over de Irak-oorlog. Maar daar zijn het blurbs voor, en de verdere omschrijving is zo enthousiast dat het genant is. In ieder geval, dit boek is geschreven door iemand die zelf naar Irak is geweest, en het gaat over zijn oorlogstijd en de tijd er na.

Soldaat Bartle wordt gevolgd voor, tijdens en na zijn tijd in Irak. Niet-chronologisch, maar dat is niet de enige reden waarom hij niet uit de oorlog kan ontsnappen. Voor zijn vertrek was hij gericht op de oorlog, er na kan hij het verschil tussen hem en de soldaat niet meer zien. Er is moord en moord en andere narigheid maar de complete lethargie waar het mee opgediend wordt, is nog het meest naargeestig. Ach, een kogel door het voorhoofd, ach misschien waren dit onschuldigen (bestaan onschuldigen?), ach, waarom staan we weer op vandaag? Bartle en legervriend Murphy maken een afspraak om niet nummer 1000 te worden van doden in het land, maar waarom eigenlijk? Alles is uitzichtloos.

Misschien is het sympathie voor de lezer dat dit boek minder dan 250 pagina’s heeft, omdat meer over de slechte voor- en nazorg, meer over de kapotgeschoten dorpen misschien niet te verwerken is zonder de DSM-5 nodig te hebben. Zou dit dan het boek zijn wat het noodzakelijke deel van de bevolking laat realiseren hoe fout oorlog is?

De Gele Vogels, Kevin C. Powers, Prometheus 2012

Eus

Het arbeidersvolk in de Bergpoortstraat lag al te slapen en het schorriemorrie van seksclub Isabelle voerde geheime gesprekken op straat, toen mijn oudste broer, ruim na bedtijd, de longen uit zijn lijf holde, op zoek naar onze vader.

Weer een boek dat ik al zo lang op mijn To Read list heb staan dat ik niet eens meer weet wat de aanleiding was. De stoere mannen blurbs op de achterkant lieten mij een klein beetje twijfelen, want super machoisme gaat mij snel tegen staan, maar mijn nood om meer niet-westerse auteurs te lezen (ook al is Akyol gewoon een geboren Nederlander) was groter.

Eus is een Nederlandse Turk in (vermoedelijk) het oosten van het land die opgroeit in de jaren negentig. That’s it. Nou ja, nee, natuurlijk. Er is een alcoholistische nietsnut van een vader, een voetveeg van een moeder en broers die tegelijkertijd steun en competititie zijn. Hij zit tussen culturen (met een lekkere eerlijkheid over niet moslim-zijn), tussen imago’s en tussen wensen (wel seks met alle meiden die het aanbieden of nu trouw en netjes een toekomst eentje). En Eus laveert daar soms heel makkelijk, en soms stukken minder makkelijk, met creatief taal- en vloekgebruik, tussendoor.

Door al de vrouwonvriendelijkheid werd ik alleen maar nieuwsgieriger naar een vrouwenversie van zo’n verhaal. Waar zijn de stoere, vrouwelijke, struikelend-opgroeien auteurs? Of is coming-of-age nog steeds navelstaarderij nummer één voor mannen?

Hoedanook, Eus geeft een Wild Westen kijkje in het leven van de tweede generatie allochtoon. Bevredigend en frustrerend tegelijkertijd.

Eus: Een Schelmenroman, Özcan Akyol, Prometheus 2012