De zaak 40/61

Zolang de historische mensheid bestaat, heeft zij het tafereel gekend van een eenzame man, oog in oog met zijn vernietiging, belichaamd tegenover hem in een college mannen, dat de samenleving vertegenwoordigt.

Om ons te schamen, hoeveel opmerkingen en ideeën uit dit boek (uit 1962) zo in het hedendaagse geplakt kunnen worden. De schuld die bij de slachtoffers gelegd wordt, “kunnen we nu er niet eens over ophouden”, het afschrijven van acties als ‘monsterlijk’ of ‘onmenselijk’ om zo geen verantwoordelijkheid te nemen. Combineer dit met de afwisselende beelden van Israël en hoe men zich er doorheen beweegt (van de Amerikaanse toeristen tot de journalisten) en je kan heel dit boek makkelijk afschrijven als te vreemd/grof/surrealistisch om waar te zijn.

Maar ja, tussendoor is er nog een zaak tegen Adolf Eichmann in Israël, de zaak uit de titel, de nazi die één van de hoofdverantwoordelijken was voor de Holocaust. Het boek is gedateerd, door de taal en sommigen van de gedachten, maar de conclusies zijn duidelijk.

Je zou denken dat we ten eerste dit allemaal al weten en ten tweede er ook naar leven, maar haha. Net zoals de herdenking elk jaar weer wordt betwist, is het lezen van zulke boeken, zo’n zestig jaar later, zeker ook nog nodig. Omdat beide opties niet als waarheid zijn aan te nemen.

De zaak 40/61, Harry Mulisch, De Bezige Bij 2010

Lore

109 min.

Ik heb deze film vorig jaar mei opgenomen, ik heb ze een week geleden gekeken. Gelukkig vergaat de kwaliteit van een digitale opname niet zo snel.

lore-german-movie-posterLore is zeer Europeaans, ook zonder het onderwerp. Of misschien zeer niet-Amerikaans, Hollywooderig, want de regisseur is een Australische. Alle zintuigen mogen meedoen, niets is plastic afgeronde hoeken met kinderbeveiliging er op geplakt.

Er is dan ook weinig Hollywood-friendly aan het onderwerp van de film. Nazi-Duitsland is uit elkaar aan het vallen, twee ouders sturen hun kinderen op pad naar oma, zo’n 900 kilometer verder, want kinderen hebben een kans om te overleven en/of niet te recht te zullen staan. Een groot deel van die 900 kilometer wordt lopend afgelegd, met tiener Lore als nukkig hoofd van de nieuwe, kleine familie van vijf.

Onderweg komen ze niet alleen situaties tegen die hun comfort en bekende leven afbreken, maar ook de ideeën over ‘goede vader’ Hitler en zijn werk.

Soms wordt de film bijna lodderig, tot iedereen er wordt aan herinnerd dat dit niet hoort, vijf kinderen dwars door Duitsland, lijken tegenkomend en kogels horend. Na bijna een jaar was de kwaliteit van de film ook niet minder geworden. Daar was Lore’s actrice veel te goed voor.

Lore, Porchlight Films 2012

All The Light We Cannot See

At dust they pour from the sky. 

Usually I’m not very fast with reading books from the ongoing year, definitely not those that are on lists and are nominated for prizes. They’re (too) popular in the library and the standardized blurb doesn’t really tickle me anyway. 

But this was a present. And you don’t neglect a gifted book. 

All The Light We Cannot See starts out as a pretty standard, nicely written, World War II story. There are good people on both sides, there are bad people on both sides.This time the main characters are a blind, French girl and a German, orphaned boy. They both experience things and grow up while the war grows worse. 

The addition of a MacGuffin turn Anthony Doerr’s wonderful visuals and sweet, rounded characters, sadly enough, into something flat. Suddenly the book turns into Indiana Jones in Europe, instead of carrying on with the world-building and filling out backgrounds. 

There’s nothing wrong with All The Light We Cannot See, but it could have been something epic instead of this mix-up. 

All The Light We Cannot See, Anthony Doerr, Scribner 2014